Als geweld zich vermomt als liefde

Eva leek alles op orde te hebben: een baan, twee kinderen, een warm thuis. Maar achter gesloten deuren werd haar leven stap voor stap overgenomen door controle, dreiging en geweld. Nu deelt ze haar verhaal om anderen te waarschuwen en hoop te geven.

In het begin van de relatie was haar partner charmant en zorgzaam. Hij stond altijd voor haar klaar. Er waren momenten dat Eva twijfelde aan de relatie, maar dan overtuigde hij haar met grootse gebaren en mooie beloftes. Maar er veranderde niets. Hij bepaalde steeds meer wat ze deed, met wie ze sprak en hoe ze zich kleedde. ‘Als ik niet meteen opnam, werd hij boos,’ vertelt Eva. ‘Hij belde soms honderden keren per dag. En als ik zei dat ik even rust wilde, kwam hij opeens bij mijn werk opdagen. Ik dacht dat het bezorgdheid was. Nu weet ik beter: hij wilde controle over mij.’

Lang probeerde ze het goed te praten, voor zichzelf en haar omgeving. Totdat de spanning te groot werd. Hij werd agressief, jaloers, beschuldigde haar van dingen die niet klopten. ‘Soms was hij daarna weer heel lief,’ legt ze uit. ‘Dan dacht ik: misschien bedoelt hij het goed. Maar ondertussen verloor ik mezelf.’

Toen hij haar fysiek begon te mishandelen en bedreigde, wist ze dat ze moest vluchten. Ze pakte haar spullen en vertrok met haar kinderen. ‘Ik wist dat blijven geen optie meer was,’ zegt Eva.

Stalking
Ze dacht dat het na haar vertrek beter zou gaan, maar dat was niet zo. Haar ex bleef bellen, mailen en voor de deur staan. ‘Hij gebruikte de kinderen als excuus om contact te houden,’ vertelt Eva. ‘Soms stuurde hij lieve berichten, dan weer dreigementen. Ik was constant alert.’

Ze veranderde haar nummer, maar hij wist haar telkens weer te vinden. Overal waar zij ging, volgde hij haar. ‘Toen wist ik: dit is stalking. Ik moet hulp zoeken.’

Die hulp vond ze bij Veilig Thuis Haaglanden. In het begin voelde ze zich niet altijd gehoord. ‘Soms werd er gedaan alsof het ook aan mij lag,’ zegt Eva. ‘Alsof we ruzie hadden in plaats van dat hij me terroriseerde.’ Toen gedragswetenschapper Janny Metz bij haar zaak betrokken werd, kwam er verandering. ‘Wij kijken bij Veilig Thuis niet naar losse incidenten, maar naar het patroon,’ legt Janny uit. ‘Intiemeterreur is een vorm van huiselijk geweld waarbij één persoon macht uitoefent over de ander. Dat patroon is gevaarlijk en kan in sommige gevallen zelfs eindigen in femicide, de moord op een vrouw omdat zij vrouw is.’

Dankzij de samenwerking tussen politie, Veilig Thuis en andere instanties kreeg Eva bescherming. Ze kreeg een Aware-knop (noodalarm), een beveiligde parkeerplek en juridische steun. ‘Dat gaf me wat lucht,’ zegt ze. ‘Maar het stalken hield nog steeds niet op.’

Toen haar ex het gezag over de kinderen verloor, verbeterde de situatie. ‘Toen kon ik weer ademhalen,’ zegt ze. ‘Nu kan ik me eindelijk richten op ons herstel. Ik volg therapie, werk met plezier en geef mijn kinderen een veilig thuis. Ik kan de kinderen nu aanmelden voor een middelbare school, we kunnen op vakantie zonder dat hij ons achterna reist en de kinderen hebben hulp gekregen. Maar het blijft iets wat ik bij me draag.’

Slachtoffer heeft geen schuld
Janny ziet het vaker: vrouwen die sterk en zelfstandig zijn, maar toch verstrikt raken in een relatie met een man die controle en geweld op ze uitoefent. ‘Het kan iedereen overkomen,’ vertelt ze. Zij vindt dat onze manier van denken moet veranderen. ‘In onze cultuur leeft nog vaak het idee: waar twee vechten, hebben twee schuld. Maar bij intieme terreur is dat niet zo. We moeten af van de schuld geven aan het slachtoffer, ook wel ‘victim blaming’ genoemd.’

Campagnes als isditliefde.nl helpen volgens haar om signalen te herkennen. ‘Als iemand wil bepalen met wie je mag praten, wat je draagt of waar je bent, dan is dat is geen liefde,’ zegt Janny. ‘Praat erover als je twijfelt over het gedrag van je partner.’

Eva wil met haar verhaal andere vrouwen kracht geven. Ze wil hen meegeven: ‘Wacht niet tot het erger wordt. En vertrouw op je intuïtie. Geen haar op mijn hoofd heeft spijt dat ik ben weggegaan. Dat was het moeilijkste wat ik ooit deed, maar ook het beste.’ Vastberaden zegt ze tot slot: ‘Het stalken is nog steeds niet helemaal gestopt, maar ik blijf het elke keer melden bij de politie. Ik ga daarmee door totdat ik vrij ben.’

Wist u dat…
in Nederland ongeveer een op de vijf vrouwen in haar leven te maken krijgt met een vorm van partnergeweld?

Dat kan gaan om controle, dreiging, psychische druk of fysiek geweld. Bij intieme terreur probeert één partner stap voor stap de ander te beheersen. Vaak gebeurt dat heel geleidelijk: eerst met woorden of jaloezie, later met angst of isolement.

Orange the World is de wereldwijde campagne van UN Women tegen geweld tegen vrouwen en meisjes. De campagne vindt ieder jaar plaats van 25 november, de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen, tot 10 december, de Internationale Mensenrechtendag.